หลาย ๆ คน อาจจะเคยได้ยิน หรือรู้จักเอกสาร MSDS กันมาบ้าง แต่รู้หรือไม่ว่าแม้จริงแล้วเอกสาร MSDS คืออะไร ? มีไว้เพื่ออะไร ?
ในบทความนี้ เอเพกซ์ เคมิเคิล จะพาทุกคนมาเจาะลึกข้อมูล MSDS หรือ Material Safety Data Sheet และเหตุผลที่เอกสารนี้เป็นสิ่งสำคัญในอุตสาหกรรมเคมี รวมถึง การใช้งานสารเคมีอย่างถูกวิธี รวมถึงการจัดเก็บรักษา การป้องกันอันตรายการรักษาความปลอดภัย และการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเกิดอุบัติเหตุอีกด้วย
MSDS นั้นเป็นเอกสารที่ผู้ใช้งานสารเคมีใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน โดยให้รายละเอียดเกี่ยวกับคุณสมบัติ วิธีการจัดการ และการแก้ไขปัญหาของสารเคมี แต่ละหัวข้อจะมีข้อมูลที่สำคัญแตกต่างกัน ดังนี้
1. ความปลอดภัยทางสุขภาพ : เอกสารจะระบุข้อมูลความปลอดภัยและคำแนะนำเพื่อใช้งานสารเคมีอย่างปลอดภัย อยู่ในหัวข้อที่ 2 (Hazards Identification)
2. การรับมือเหตุฉุกเฉินและปฐมพยาบาล : เนื่องจากสารเคมีแต่ละชนิดมีความอันตรายต่างกัน ข้อปฏิบัติในการรับมือกับอุบัติเหตุและการปฐมพยาบาลเบื้องต้นของแต่ละสารเคมีจะอยู่ในหัวข้อที่ 4 (First Aid Measures) และหัวข้อที่ 6 (Accidental Release Measures)
3. การจัดเก็บเคมีภัณฑ์ : การจัดเก็บที่ถูกต้องส่งผลต่อคุณภาพและความเสถียรของสารเคมี รายละเอียดเกี่ยวกับการจัดเก็บสามารถดูได้ในหัวข้อที่ 7 (Handling And Storage) และหัวข้อที่ 9 (Physical And Chemical Properties)
ดังนั้น MSDS (Material Safety Data Sheet) หรือ SDS (Safety Data Sheet) คือ เอกสารสำคัญที่จะมีข้อมูลความปลอดภัยของสารเคมี ซึ่งมีข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับคุณสมบัติ ความเป็นอันตราย และขั้นตอนการจัดการให้แก่ผู้ใช้งานเพื่อให้สามารถใช้สารเคมี หรือเคมีภัณฑ์ได้อย่างปลอดภัย โดยในหัวข้อของความปลอดภัยสามารถแบ่งเป็น 16 หัวข้อหลักได้
Tips : แต่ก่อนจะไปดูว่า MSDS ทั้ง 16 ข้อมีรายละเอียดอะไรบ้าง เอเพกซ์ เคมิเคิล จะมาบอก "6 ข้อที่ควรโฟกัส" ที่เพียงอ่าน 6 หัวข้อนี้ ก็สามารถใช้สารเคมีอย่างถูกต้องแล้ว
จากทั้งหมด 16 หัวข้อของ MSDS จะมีหัวข้อที่ผู้ใช้งานสารเคมีควรรู้ทั้งหมดด้วยกัน 6 หัวข้อ(Section) เนื่องจากหัวข้อเหล่านี้จะช่วยทุกท่านให้ใช้สารเคมีได้อย่างปลอดภัยในทุกด้านตั้งแต่การเริ่ม จนถึงการกำจัดสารหลังใช้งาน
Section ที่ 1 Product and Company Identification : ข้อมูลเกี่ยวกับสารเคมี
Section ที่ 2 Hazards Identification : ความเป็นอันตรายของสารเคมี
Section ที่ 4 First Aid Measures : วิธีปฐมพยาบาล
Section ที่ 7 Handling And Storage : วิธีการเก็บรักษาสารเคมี
Section ที่ 9 Physical And Chemical Properties : คุณสมบัติของสารเคมี
Section ที่ 13 Disposal Considerations : การกำจัดสารเคมีหลังใช้
ตัวอย่างเอกสาร MSDS ฉบับเต็ม สามารถคลิ๊กดูฉบับเด็มได้ ที่นี่
ข้อที่ 1 ข้อมูลเกี่ยวกับสารเคมี และบริษัทผู้ผลิต (Product and Company Identification)
จะมีรายละเอียดของข้อมูลประกอบด้วย
Catalog No. : รหัสสินค้าสารเคมีของทางผู้ผลิต
Synonym : ชื่ออื่นที่เรียกสารเคมีตัวเดียวกัน
Recommended Use : คำแนะนำการใช้งานสารเคมี โดยอาจมีการระบุเป็นการใช้งานทั่วไปในห้องปฏิบัติการ หรือลักษณะการใช้เฉพาะงาน
Uses advised against : รายละเอียดการชี้แจงและยืนยันว่าไม่มีการใช้สารตั้งต้นในการผลิตที่ขัดต่อกฎหมายการควบคุม
Details of the supplier of the safety data sheet : รายละเอียดบริษัทผู้ผลิต โดยมีการระบุข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่นที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ รวมถึงอีเมลของผู้ผลิต
ข้อที่ 2 ข้อมูลระบุความเป็นอันตราย (Hazards Identification)
จะมีรายละเอียดของข้อมูลประกอบด้วย
Label Element : สัญลักษณ์แสดงอันตรายของระบบ GHS
Signal Word : คำที่ใช้เพื่อบ่งชี้ระดับความรุนแรงของความเป็นอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นได้ และเตือนผู้อ่านถึงความเป็นอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้
Hazard statements : ข้อความระบุลักษณะความเป็นอันตรายของสารเคมี
Precautionary Statement : ข้อควรปฏิบัติสำหรับการใช้สารเคมี
Other Hazards : อันตรายเพิ่มเติม
NFPA (National FireProtection Association) : สัญลักษณ์เตือนภัยส่วนบุคคล เพื่อให้ผู้ใช้งานทราบทราบว่าวัสดุนั้นเป็นอันตรายชนิดใด สามารถใช้บ่งบอกระดับความอันตราย ซึ่งถ้าหากตัวเลขสูง สารนั้นจะมีความเป็นอันตรายสูง
ข้อที่ 4 มาตราการปฐมพยาบาล (First Aid Measures)
ข้อที่ 5 มาตรการผจญเพลิง (Fire Fighting Measures)
ข้อที่ 6 มาตรการจัดการเมื่อมีการรั่วไหลของสารโดยอุบัติเหตุ (Accidental Release Measures)
ข้อที่ 7 ข้อปฏิบัติการใช้และการเก็บรักษา (Handling And Storage)
Conditions for safe storage, including any incompatibilities : สภาวะการเก็บรักษาอย่างปลอดภัย รวมถึงข้อห้ามในการเก็บร่วมกับสารที่ไม่สามารถเก็บร่วมกันได้
Specific Ends Uses : สถานที่การใช้งานที่จำเพาะ
ข้อที่ 8 การควบคุมการสัมผัสและป้องกันภัยส่วนบุคคล (Exposure Controls, Personal Protection)
ACGIH – Biological Exposure Indices : มาตรฐานตัวบ่งชี้ทางชีวภาพสำหรับประเมินการสัมผัสสารเคมีในคนทำงาน
Exposure Engineering Controls :การควบคุมทางวิศวะที่เหมาะสม
Personal protective equipment : อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่ต้องใช้ เช่น อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE)
Hygiene Measures : มาตราการตามสุขอนามัย เช่น คำแนะนำให้ล้างมือหลังสัมผัสสารเคมี
Environment exposure controls : ข้อกำหนดการสัมผัสของสารเคมีกับสิ่งแวดล้อม
Information on basic physical and chemical properties :คุณสมบัติทางกายภาพและทางเคมีของสารเคมีหรือเคมีภัณฑ์ เช่น สถานะของสาร สมบัติการละลาย น้ำหนักโมเลกุล เป็นต้น
ข้อที่ 9 ความเสถียรและความไวต่อการเกิดปฏิกิริยา (Stability And Reactivity)
Chemical stability : สภาวะที่เสถียรของสาร
Possibility of hazardous reactions : ความเป็นไปได้ในการเกิดปฏิกิริยาอันตรายของสาร
Conditions to avoid : สภาวะที่ควรหลีกเลี่ยง
Incompatible materials : วัสดุที่ควรหลีกเลี่ยง เนื่องจากวัสดุต่างๆอาจทำให้สารเคมีเกิดปฏิกิริยาอันตราย หรือเสื่อมสภาพ เช่น น้ำ อากาศ
Hazardous decomposition products : สารอันตรายที่เกิดจากการสลายตัวของสารนั้น ๆ
ข้อที่ 10 ข้อมูลด้านพิษวิทยา (Toxicological Information)
ข้อที่ 11 ข้อมูลด้านระบบนิเวศ (Ecological Information)
Persistence and degradability : การเปลี่ยนแปลง ความสามารถในการสลายตัวของสารเคมีหรือเคมีภัณฑ์ในสิ่งแวดล้อม
Bioaccumulation potential : ศักยภาพในการสะสมทางชีวภาพ
Mobility in soil : การเคลื่อนย้ายในดิน
Ozone Depletion Potential : ปริมาณของสารที่สามารถทำลายชั้นโอโซนในชั้นบรรยากาศได้
ข้อที่ 12 มาตราการกำจัดกาก หรือสารที่เหลือใช้ (Disposal Considerations)
Specify disposal containers and methods: วิธีการกำจัดบรรจุภัณฑ์ที่ปนเปื้อนสารนั้น ๆ
Empty Container Warning : คำเตือนเกี่ยวกับภาชนะบรรจุที่ใช้หมดแล้ว
วิธีการเคลื่อนย้ายสารอย่างปลอดภัย
ข้อที่ 13 ข้อมูลสำหรับการขนส่ง (Transport Information)
IATA : ข้อมูลการขนส่งทางอากาศ
IMDG/IMO : ข้อมูลการขนส่งทางทะเล
ข้อที่ 14 ข้อมูลที่เกี่ยวกับข้อกฏหมาย (Regulatory Information)
ข้อมูลเกี่ยวกับข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อกับหน่วยงานราชการ
ปริมาณที่จัดเก็บได้ในสถานที่
ข้อที่ 15 ข้อมูลอื่นๆ (Other Information)
คำตอบก็คือ MSDS สามารถหาได้จาก 2 แหล่งด้วยกัน ได้แก่
ChemWatch
Thermofisher
LobaChemie
MSDS ย่อมาจาก Material Safety Data Sheet และ SDS ย่อมาจาก Safety Data Sheet คือ เอกสารที่แสดงข้อมูลเฉพาะของสารเคมีแต่ละตัวเกี่ยวกับลักษณะความเป็นอันตราย ความเป็นพิษ วิธีใช้ การเก็บรักษา การขนส่ง การกำจัดและการจัดการอื่นๆ เพื่อให้การดำเนินการเกี่ยวกับสารเคมีเป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัย
แต่แตกต่างกันที่ MSDS เป็นชื่อที่เรียกมาตั้งแต่แรก ซึ่งข้อมูลขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศต่างกันออกไป โดยไม่มีการกำหนดหัวข้อ เกณฑ์ต่าง ๆ ให้เป็นระบบเดียวกัน จึงเกิดปัญหาสื่อสารไม่ตรงกัน ดังนั้นจึงมีการพัฒนาระบบ GHS ขึ้นมาใช้ให้เหมือนกันทั่วโลก เพื่อง่ายต่อการสื่อสาร และได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น SDS ที่มีหัวข้อทั้งหมด 16 หัวข้อและเหมือนกันทั่วโลก
Safety Data Sheet หรือ SDS ถือเป็นเอกสารที่สำคัญสำหรับผู้ใช้สารเคมี เนื่องจากมีข้อมูลเกี่ยวกับความปลอดภัยในการใช้สารเคมี รวมถึงการนำเอกสารเหล่านี้ไปวางแผนดูแลและป้องกันอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้น โดยมีรายละเอียดทั้งหมด 16 หัวข้อในเอกสาร ซึ่งในแต่ละข้อมีความสำคัญที่แตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้ใช้งาน
Reference
National Research Council of Thailand. (n.d.). Material Safety Data Sheet. Retrieved from http://esprel.labsafety.nrct.go.th/content.asp?ID=227
Jorpor Today. (n.d.). Safety Data Sheet. Retrieved from https://www.jorportoday.com/safety-data-sheet/
National Research Council of Thailand. (n.d.). Material Safety Data Sheet. Retrieved from http://esprel.labsafety.nrct.go.th/content.asp?ID=345
EN Technology. (n.d.). SDS (Safety Data Sheet). Retrieved from https://www.en-technology.com/sds-safety-data-sheet/
---------------------------------------------------------------------------------
หากสนใจผลิตภัณฑ์ สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ Apex Chemicals
Tel : 02-038-9999
Email : info@apexchemicals.co.th
Line : @ApexChemicals
A dedicated team driven by innovation and sustainable chemistry, led by the Product Specialist Team in collaboration with the Marketing Team, sharing reliable and practical insights to inspire learning and support scientists, researchers, and industry professionals.
